Chị Thanh, chủ một doanh nghiệp chế biến xuất khẩu gỗ ở huyện Thống Nhất, tỉnh Đồng Nai, cho biết từ đầu năm đến nay, giá gỗ nguyên liệu một số loại như cao su, gỗ thông nhập khẩu từ New Zealand đã tăng đến 20%. Trong bối cảnh hàng loạt chi phí đầu vào đều tăng, nay giá nguyên liệu lại tăng khiến các doanh nghiệp ngành gỗ càng gặp nhiều khó khăn.
Vì sao gỗ nguyên liệu tăng giá?
Doanh nghiệp trong ngành cho biết, giá gỗ nguyên liệu từ đầu năm đến nay đã tăng đến chóng mặt. Một số loại như cao su, tràm bông vàng hút hàng, giá tăng đến 20%, lên mức gần 4 triệu đồng/m3 (gỗ cao su) chỉ trong 4 tháng. Đó là gỗ trong nước, còn gỗ thông New Zealand nhập khẩu, tháng 10 năm ngoái giá mua vào khoảng 185 đô la Mỹ/m3, nhưng đầu tuần này đã lên đến 250 đô la Mỹ/m3!
Nguyên nhân tăng giá mạnh chỉ trong thời gian ngắn như vậy, theo các doanh nghiệp là do giới kinh doanh gỗ Trung Quốc đang đổ xô tìm mua các loại gỗ nguyên liệu ở Việt Nam và cả các nước chung quanh.
Ông Nguyễn Huy Cương, chủ cơ sở Hoàng Liên, chuyên sơ chế và cung cấp gỗ cao su cho các nhà máy chế biến ở Long Thành, cho biết kho chứa gỗ xẻ của ông và của nhiều cơ sở khác liên tục ở trong tình trạng hết hàng vì thương nhân Trung Quốc hàng tuần đều đến tìm mua gỗ, vận chuyển về nước. Các loại ván xẻ có độ dày lần lượt 26, 33, 55, 65, 75 mm, là những loại doanh nghiệp Việt Nam thường tìm mua cũng nằm trong danh sách mua gom của thương nhân Trung Quốc. "Tình hình này diễn ra từ hơn 2 tháng nay, cứ trong kho có bao nhiêu là họ mua bấy nhiêu, thậm chí không quan tâm đến kích cỡ, chất lượng cưa xẻ và tỷ lệ hao hụt gỗ", ông Cương cho biết.
Với phương thức thanh toán dễ dàng, nhanh chóng, thương nhân Trung Quốc không kỳ kèo về giá cả, họ liên lạc qua điện thoại, chuyển tiền vào tài khoản trước cho người bán rồi đến hẹn đưa xe tải xuống lấy hàng, đóng container chuyển đi ngay. Với cách mua bán như vậy, hầu hết chủ cơ sở xử lý, sơ chế gỗ đều thích bán hàng cho các khách hàng nước ngoài này.
Bên cạnh đó, việc tranh mua, tranh bán tạo áp lực lên giá gỗ cao su, ngay trên lúc đấu thầu các lô gỗ thanh lý từ các nông trường cao su, rừng tràm... khiến giá không ngừng tăng lên.
Bà Thanh cho biết tuy giá bán tăng từng tuần nhưng chất lượng xẻ gỗ rất kém, tỷ lệ hao hụt cao cũng góp phần gây thiệt hại cho doanh nghiệp nhưng các cơ sở hiện cũng không quan tâm đến vấn đề này vì gỗ tốt xấu thế nào thì vẫn được thương nhân Trung Quốc mua với giá cao.
Ông Điền Quang Hiệp, Giám đốc Công ty sản xuất đồ gỗ nội thất Minh Phát 2, tỉnh Bình Dương, giải thích nguyên nhân là do loại gỗ trồng phổ biến ở Trung Quốc hiện nay là gỗ polar. Loại này thì chất lượng và giá trị đều không bằng gỗ cao su; và khi đóng thành phẩm không được khách hàng ở thị trường Mỹ ưa chuộng bằng gỗ cao su. Một lý do nữa là giá gỗ cao su ở Việt Nam, chưa trừ chi phí vận chuyển, vẫn rẻ hơn giá bán ở Trung Quốc đến gần 20%!
"Nguồn cung nguyên liệu hiện nay không hẳn thiếu hụt nhưng với việc giá nguyên liệu tăng lên đến 20% đã ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu của doanh nghiệp", ông Hiệp nói.
Siết chặt quản lý gỗ xuất khẩu
Hiệp hội Chế biến gỗ và Thủ công mỹ nghệ TPHCM (Hawa) hơn một tuần qua đã gửi công văn khẩn đến Bộ Công Thương và một số bộ ngành có liên quan để yêu cầu rà soát lại việc xuất khẩu vật liệu gỗ, đặc biệt là gỗ khai thác từ rừng trồng trong nước như gỗ cao su, tràm bông vàng.
Nhiều doanh nghiệp chế biến gỗ phản ánh hiện có tình trạng gỗ nguyên liệu được sơ chế, xử lý sơ sài, cưa xẻ thành ván không khoét rãnh để được xem là hàng thành phẩm xuất khẩu, đã qua tinh chế và do vậy được hưởng thuế suất 0%. Trong khi nếu chỉ qua sơ chế như vậy thì tính đến mục đích sử dụng, ván gỗ sẽ chẳng khác gỗ cây, gỗ tròn, những mặt hàng bị hạn chế xuất khẩu, nếu có thì thuế suất rất cao và thực tế, đây là một cách để đưa gỗ nguyên liệu ra nước ngoài lại còn được hưởng ưu đãi thuế.
Theo ông Hiệp, nên có quy định rõ ràng khi phân loại hàng thành phẩm và không thành phẩm, tránh bị lợi dụng kẽ hở để xuất hàng với ưu đãi về thuế, trong khi doanh nghiệp trong nước thì phải đối mặt với khó khăn khi giá nguyên liệu tăng lên từng ngày.
"Trong khi đa số doanh nghiệp ngành gỗ đều xuất khẩu, thì với chi phí đầu vào tăng khoảng 10-15%, bắt buộc họ phải tăng giá bán và như thế tính cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế cũng bị ảnh hưởng không ít", ông nói.
TBKTSG Online
Trồng rừng chậm, nhập khẩu gỗ tăng nhanh
Dự án trồng 5 triệu héc ta rừng tới năm 2010 khó lòng hoàn thành, trong khi nhu cầu gỗ nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu, cho sản xuất giấy và các nhu cầu khác ngày một tăng cao, khiến ngành gỗ lẫn ngành giấy gần như phải phụ thuộc vào những bất thường của nguồn nguyên liệu nhập khẩu.
Dự án trồng mới 5 triệu héc ta rừng khởi động vào năm 1997, sau đó điều chỉnh lại vào năm 2006 nhưng theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tính tới nay, các chỉ tiêu của dự án như khoanh nuôi xúc tiến tái sinh rừng đạt 94%, trồng rừng chỉ đạt 86,6%, riêng trồng rừng phòng hộ, đặc dụng bằng tiền ngân sách mới đạt 74%, trồng rừng sản xuất đạt 90,3%.
Tốc độ trồng rừng ngày càng chậm lại, như quý 1 năm nay, cả nước chỉ trồng 587 héc ta rừng phòng hộ, rừng đặc dụng từ nguồn ngân sách nhà nước, nên kế hoạch trồng hơn 30.000 héc ta rừng loại này trong năm nay khó thành hiện thực.
Phá rừng, lấn chiếm đất rừng làm nông nghiệp và thời tiết bất thường là hai nhân tố chính khiến tốc độ trồng rừng không đạt kế hoạch. Điều đáng nói là tới nay, sau nhiều năm thực hiện dự án, rừng sản xuất, nơi cung cấp nguyên liệu cho ngành gỗ, giấy chỉ được 1,3 triệu héc ta, trong khi với nhu cầu gỗ cho nguyên liệu giấy và chế biến đồ gỗ thì diện tích rừng trong nước phải đạt ít nhất 3 triệu héc ta.
“Nếu căn cứ theo chỉ tiêu lập dự án ban đầu vào năm 1997 thì rừng trồng cho tới nay chỉ đủ để phục vụ cho nhu cầu nguyên liệu giấy chứ chưa nói đến chế biến gỗ”, một chuyên gia lâm nghiệp cho hay. Ngoài chế biến gỗ, giấy, trồng rừng còn có mục tiêu cung cấp gỗ trụ mỏ, gỗ dùng trong xây dựng cơ bản và gỗ dùng để chế biến ván nhân tạo.
Do thiếu gỗ nguyên liệu nên nhập khẩu gỗ cho chế biến đồ gỗ ngày một tăng mạnh, chỉ từ nửa tỉ đô la Mỹ vào năm 2005, trong 5 năm qua đã vọt lên 1 tỉ đô la Mỹ. Năm 2009, do khủng hoảng kinh tế nên nhập khẩu gỗ chững lại, chỉ có 904 triệu đô la Mỹ, trong khi năm cao nhất là 2008 hơn 1 tỉ đô la Mỹ với ước tính hàng năm các doanh nghiệp gỗ trong nước nhập gần 2 triệu mét khối gỗ.
Một số doanh nghiệp chế biến gỗ lớn trong nước, do nhu cầu bức bách về nguyên liệu gỗ phải ra nước ngoài mua rừng, đầu tư trồng rừng và khai thác rồi chở về Việt Nam. Một số khác thì đầu tư trồng rừng trong nước nhưng bị hạn chế về quỹ đất hạn hẹp lẫn công sức bảo vệ rừng cao, nên chọn phương án mua lại các trang trại trồng rừng của nông dân gần tới thời kỳ thu hoạch gỗ.
Ông Đoàn Văn Trang, Tổng giám đốc Công ty chế biến gỗ Khải Vy ở TPHCM, cho rằng việc đầu tư trồng rừng không phải dễ, vì vốn đầu tư lớn, vòng quay vốn kéo dài nhiều năm nên ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Ngoài chuyện trồng rừng, doanh nghiệp còn phải lo chuyện bảo vệ rừng trước sự "để mắt" của lâm tặc và nạn phá rừng làm nương rẫy của dân địa phương.
Hồng Văn
Đồ gỗ: lạc quan trong lo lắng
Từ chỗ năm ngoái, nhiều doanh nghiệp chế biến gỗ xuất khẩu phải hoạt động cầm chừng, thậm chí có cơ sở tạm đóng cửa vì thiếu đơn hàng, nay thì gần như nhà máy nào cũng có hợp đồng, có khách hàng trở lại, như một minh chứng cho hồi phục của ngành công nghiệp này.
Thế nhưng, những khó khăn nội tại của doanh nghiệp và nền kinh tế hiện nay đã gây không ít lo lắng cho các nhà chế biến gỗ.
Hồi phục một phần nhờ đa dạng sản phẩm
Phải nói rằng, ngành công nghiệp chế biến gỗ trong nước 7 tháng đầu năm 2009 bị sốc thực sự trước khó khăn của nền kinh tế thế giới và trong nước. Từ một ngành mà tăng trưởng xuất khẩu thuộc diện nóng trong gần chục năm qua, liên tục năm sau tăng trưởng xuất khẩu so năm trước 30-40%, có năm hơn 50%, vậy mà 7 tháng đầu năm 2009 giảm 17%.
Hàng loạt doanh nghiệp chế biến gỗ hoạt động cầm chừng vì thiếu đơn hàng, không vbay được ngoại tệ nhập nguyên liệu, có nhà máy phải cho công nhân nghỉ việc không lương…Đến những tháng cuối năm, dần dà xuất khẩu gỗ hồi phục dần và quý 4-2009 tăng 3%, đã phần nào giúp cả năm ngoái giảm xuất khẩu chỉ 9,9%, xuống 2,55 tỉ đô la Mỹ (không tính hàng thủ công mỹ nghệ, gốm sứ).
Theo Bộ Công Thương, xuất khẩu gỗ trong 2 tháng đầu năm nay tăng mạnh, tới 60% so với cùng kỳ, đưa kim ngạch lên 617 triệu đô la Mỹ. Nếu đà tăng trưởng này tiếp tục giữ vững thì 3 tỉ đô la Mỹ đồ gỗ xuất khẩu nằm trong tầm tay của các doanh nghiệp.
Ông Nguyễn Chiến Thắng, Chủ tịch Hội mỹ nghệ và chế biến gỗ TPHCM (Hawa), hiệp hội có doanh nghiệp hội viên chiếm tỷ trọng lớn trong xuất khẩu đồ gỗ Việt Nam, cho biết, hiện tại dù đơn giá xuất khẩu gỗ không tăng nhưng đơn hàng thì không thiếu.
“Có doanh nghiệp gỗ năm ngoái sản xuất cầm chừng, thậm chí sắp đóng cửa, cho công nhân giãn việc thì nay có đơn hàng cho công nhân làm đều đều là quá tốt”, ông Thắng nói và điều này giải thích tại sao ngành gỗ tăng trưởng mạnh trong 2 tháng qua.
Ông Trần Quốc Mạnh, Tổng giám đốc Sadaco, một doanh nghiệp chế biến gỗ lớn ở TPHCM, cho rằng hiện tại rất khó thuyết phục khách hàng nước ngoài nâng đơn giá bán, bởi lý do mà khách hàng đưa ra cũng khá thuyết phục, rằng “hồi phục kinh tế chưa bền vững nên khó lòng để người tiêu dùng móc hầu bao trả thêm cho hàng trang trí nội thất”.
Trong khi đó, xuất khẩu đồ gỗ của một số nước trong khu vực như Thái Lan, Indonesia hay Malaysia hồi phục chậm hơn Việt Nam, mà theo ông Mạnh, là nhờ Việt Nam có lợi thế về lao động, thiết bị và kỹ thuật thể hiện trên cấu trúc sản phẩm nội thất.
“Lao động Việt Nam có kỹ thuật, gỗ nguyên liệu thì hoàn toàn gần như nhập khẩu theo đơn đặt hàng của khách hàng nước ngoài, nên họ có thể đặt hàng từ Việt Nam khá đa dạng các loại sản phẩm từ các loại nguyên liệu khác nhau. Hay nói cách khác, khách có nhu cầu làm đồ gỗ loại gì thì ta đều làm được, đều chào hàng được”, ông Mạnh phân tích.
Còn các nước như Thái thì có thế mạnh về gỗ kết hợp da, vải…; Indonesia thì nguyên liệu rừng tự nhiên dồi dào;Malaysia thì mạnh về gỗ cao su chứ các nước này không đa dạng sản phẩm như các doanh nghiệp Việt Nam.
Vừa khỏi bệnh lại mang vác nặng
“Đơn hàng thì nhiều như đơn giá thì không tăng, thậm chí doanh nghiệp phải giảm giá để có đơn hàng nên tỷ lệ lợi nhuận thấp, có khi hòa vốn hay chỉ giữ chân khách hàng truyền thống và công nhân”, ông Huỳnh Văn Hạnh, Giám đốc Công ty TNHH gỗ Minh Phương ở Bình Dương cho hay. Điều làm ông Hạnh và nhiều doanh nghiệp khác lo lắng chính là chi phí đầu vào của sản xuất trong nước lẫn nguyên liệu gỗ nhập khẩu đã, đang và sẽ tăng giá.
Theo Hawa, giá gỗ thông nhâp khẩu (loại gỗ mà doanh nghiệp Việt Nam thường nhập làm nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu) trong vòng 3-4 tháng qua đã tăng hơn 20%, cước vận chuyển tàu bè, lẫn vận tải nội địa cũng tăng, bao bì đóng gói hàng đồ gỗ tăng 20-30%, lương cho công nhân, bảo hiểm xã hội cũng đều tăng và sắp tới lại có thêm phí bảo vệ môi trường.
Bức xúc nhất hiện nay của các doanh nghiệp gỗ hội viên Hawa chính là giá điện tăng. Dù không phải là ngành sử dụng điện nhiều như sắt thép, xi măng nhưng theo ông Hạnh, điện chiếm 5-6% trong giá thành sản phẩm gỗ, giá điện tăng cũng tác động tới giá thành chế biến gỗ. Ngoài ra, do giá điện tăng nên giá đầu vào của các mặt hàng nguyên phụ liệu cho đồ gỗ như bao bì, ốc vít, sơn.. cũng tăng đã đẩy giá điện thực sự trong giá thành gỗ lên hơn 7%.
Ông Mạnh thì cho rằng tháng 10 năm trước tới tháng 5 năm sau là thời vụ làm ăn của công nghiệp gỗ mà giá điện tăng từ đầu tháng 3, đã tác động mạnh tới các nhà máy chế biến gỗ, không doanh nghiệp nào không lo lắng.
Theo ông Thắng, Chủ tịch Hawa thì ví von “các doanh nghiệp gỗ như những con bệnh vừa xuất viện, cơ thể còn ốm yếu mà lại bắt phải mang vác nặng thì rất đáng lo ngại”.
Hơn nữa, chi phí sản xuất trong nước tăng cũng là yếu tố làm giảm khả năng cạnh tranh của đồ gỗ Việt Nam so với Trung Quốc và các nước trong khu vực, những quốc gia mà các nhà xuất khẩu không ít thì nhiều có sự hỗ trợ, ưu đãi của chính phủ hay họ không cần phải nhập nhiều nguyên liệu như Việt Nam.
Hồng Văn
Khôi phục và gia tăng xuất khẩu đồ gỗ
Khôi phục và gia tăng xuất khẩu là chủ đề chính của hội chợ quốc tế đồ gỗ và thủ công mỹ nghệ Việt Nam 2010 (Vifa 2010) do Hội mỹ nghệ và chế biến gỗ TPHCM (Hawa) cùng Công ty cổ phần thủ công mỹ nghệ gỗ Liên Minh (Hawa Corp) tổ chức trong 4 ngày từ 11 tới 14-3 năm nay tại Trung tâm hội chợ và triển lãm Sài Gòn ở Phú Mỹ Hưng.
Tại cuộc họp báo giới thiệu Vifa 2010 do Hawa tổ chức sáng nay 27-2 tại Saigon Times Club, ông Nguyễn Chiến Thắng, Chủ tịch Hawa, cho biết đây là lần thứ 3 hiệp hội tổ chức hội chợ chuyên ngành đồ gỗ và thủ công mỹ nghệ xuất khẩu, sau hai lần được xem là thành công trong 2 năm trước là Vifa 2008 và Vifa 2009.
Vifa 2010 có 150 doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia với 600 gian hàng, trong đó 72% là doanh nghiệp trong nước; trong 600 gian hàng thì 69% là đồ gỗ, 16% là hàng thủ công mỹ nghệ và thiết bị, nguyên liệu, dịch vụ chế biến gỗ xuất khẩu chiếm 15%.
Xuất khẩu đồ gỗ năm ngoái đạt 2,25 tỉ đô la Mỹ (chưa tính hàng thủ công mỹ nghệ), giảm 9,9% so với năm 2008. Theo ông Thắng, do khủng hoảng kinh tế thế giới nên bảy tháng đầu năm 2009, xuất khẩu gỗ sụt giảm mạnh, tới 17%, sau đó quý 4-2009, xuất khẩu mới phục hồi dần.
“Hiện nay doanh nghiệp nào cũng có đơn hàng gỗ, dù giá vẫn như cũ, thậm chí giảm bởi các nhà nhập khẩu cho rằng phục hồi kinh tế chưa bền vững, khó thuyết phục người tiêu dùng tăng giá mua đồ nội thất”, ông Thắng nói.
Đặc biệt, Vifa 2010 được tổ chức bài bản, riêng chi phí quảng bá ra thế giới đã hơn 180.000 đô la Mỹ và hiện đã có hơn 1.000 nhà nhập khẩu, thông qua mạng của Hawa, đã cam kết tham quan hội chợ, gặp gỡ trước, trong và sau hội chợ với các nhà cung cấp Việt Nam.
Ngoài ra, Vifa 2010 được Hội đồng gỗ Đông Nam Á (Afic) công nhận chính thức tham gia chuỗi hội chợ đồ gỗ quốc tế của bảy nước thành viên ASEAN, trong đó có Việt Nam. Chuỗi hội chợ này kéo dài từ ngày 2 tới ngày 14-3, nhằm tiết giảm chi phí cho nhà nhập khẩu khi sang Đông Nam Á tìm kiếm nguồn cung cấp đồ gỗ. Thông qua Afic, Vifa được quảng bá rộng rãi trên khắp thế giới.
Vifa 2009 có 570 gian hàng và hợp đồng, thỏa thuận ký tại hội chợ đạt 70 triệu đô la Mỹ.
